ŞEHİR YAŞAM PORTALI
Bir yol hikayesi...

“Bu gidişle yerel gazetecilik sürdürülebilir olmaktan çıkar”

“Yargı Reformu Paketi’nde öngörüldüğü şekilde bir değişiklik yapılması halinde 10 bin kişiye yakın istihdamda çok ciddi kayıplar yaşanacak, kamu verdiği ilanlar yolu ile oluşturduğu sigorta ve vergilerden mahrum kalacak, reklam eşdeğerleri yolu ile ortaya çıkan devasa katma değer yitecektir.”

“Anayasamızda koruma altına alınan haberleşme işlevinin yanı sıra sivil toplumun hayata geçmesi, yönetenle yönetilen ilişkisinde denge ve yönetilenden yana tavır koyabilme, denetim, eğitim, siyasetin işlerliği ve siyasetçinin geniş halk kitleleri ile buluşabilmesinin teminatı yazılı basınımızın değişikliğin çerçeve itibari ile kamuoyuna aktarıldığı şekliyle gerçekleşmesi halinde can damarı tehdit altına girecektir.”

“Yerel basının, illerde valilerin ve belediye başkanlarının faaliyetleri ile ilgili haberleri, resmi ilan ve reklam tutarlarının 6-15 katı değerindedir. Örneğin Konya’da, 2017 yılında, 7 milyon 759 bin liralık resmi ilan-reklam gelirine karşılık, 44 milyon 356 bin liralık reklam eşdeğeri haber yayımlanmıştır. Eskişehir’de aynı yıl resmi ilan-reklam geliri 3 milyon 332 bin, vali ve belediye başkanı ile ilgili haberlerin reklam eşdeğeri ise 50 milyon 716 bin liradır.”

“BİK mevzuatı çerçevesinde yazılı basına verilmekte olan resmi ilan gelirlerinin hemen tamamı KDV, BİK Komisyonu, SGK prim, damga, muhtasar, gelir ve kurumlar vergileri yolu ile kamuya dönmektedir.”

Yargı Reformu Paketi Strateji Belgesi’nde, icra ilanlarını ortadan kaldıracak bir yaklaşımın ortaya konulmuş olması ve bunun Türkiye’de yerel gazeteciliğin sürdürülebilirliği açısından ciddi bir tehdit oluşturması nedeniyle, Anadolu basınının temsilcileri, TBMM Adalet Komisyonu’nda, yerel basının yok olmasına yol açacak hükümlerin düzeltilmesi için harekete geçtiler.

Basın İlan Kurumu Yönetim Kurulu Üyesi Mustafa Arslan, Genel Kurul Üyesi, Çorum Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Şevket Erzen ve Türkiye Gazeteciler Konfederasyonu Teşkilattan Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı, Konya Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Sefa Özdemir, önceki gün, Cumhurbaşkanlığı Hukuk Kurulu Üyesi, Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Mustafa Akış, Ulaştırma Komisyonu Başkanı Tahir Akyürek, MHP Grup Başkan Vekili Erkan Akçay, Adalet Komisyonu Sözcüsü Gülay Samancı, Komisyon Katip Üyesi Belgin Uygur, Adalet Komisyonu Üyeleri Emine Yavuz Göçgeç ve Tufan Köse ile konuyu görüşerek, yerel basının yaşayabilmesi için bu düzenlemenin yeniden değerlendirilmesini istediler.

Bu arada, Adalet Bakanı Abdülhamit Gül’den randevu talebinde bulunulurken, İstanbul’da bulunan Komisyon Başkanı ve üyelerine de, konuya ilişkin rapor yazılı olarak ulaştırıldı.

Yerel basın temsilcilerinin raporunda şu değerlendirmelere yer verildi:

GİDERLER ARTTI, GELİRLER DÜŞTÜ

Komisyonunuz ardından Meclis Gündemi ’ne gelecek olan Yargı Reformu Paketi çerçevesinde sektörümüz ile birlikte siyasetin sürdürülebilirliği ve özellikle yerel siyaset açısından hayati önemi haiz bir değişiklik öngörülmektedir.

Kanaatimizce; Anayasamız’da koruma altına alınan haberleşme işlevinin yanı sıra sivil toplumun hayata geçmesi, yönetenle yönetilen ilişkisinde denge ve yönetilenden yana tavır koyabilme, denetim, eğitim, siyasetin işlerliği ve siyasetçinin geniş halk kitleleri ile buluşabilmesinin teminatı yazılı basınımızın değişikliğin çerçeve itibari ile kamuoyuna aktarıldığı şekliyle gerçekleşmesi halinde can damarı tehdit altına girecektir. Halen icra-iflas ilanları resmi ilanlar içinde yüzde 50’den fazla bir pay tutmaktadır.

Döviz kurundaki artışların da baskısı ile son bir yılda girdilerimizde yüzde 100”e yakın artış meydana gelmiştir. Buna karşın reklam gelirleri daralmış, resmi ilan gelirlerinde ise düşüş meydana gelmiştir.

KİTLE İLETİŞİM SEKTÖRÜ TÜM DÜNYADA DESTEKLENİYOR

Sektörümüz milli güvenlik, ulaştırma-haberleşme, eğitim gibi bir kamu görev alanıdır. Tüm dünyada kitle iletişim sektörü kamu tarafından desteklenen, kamu yararına hizmeti için özgürlük imkanı açılan özel bir alandır. Uluslararası ideolojiler, bölücü akımlar, çıkar ve baskı gruplarının etkilerinden bağımsız özgür bir yayıncılık için Türkiye özgün bir çözüm üretmiş ve resmi ilan ve reklamlar sistemini başarı ile sürdüre gelmiştir. Geldiğimiz noktada ihale ilanlarındaki daralmanın üzerine yargı ilanlarını topyekun ortadan kaldıracak bir yaklaşım sektörün yaşamasını tehdit etmekten daha öte demokrasimizin sağlıklı işlerliğine doğrudan tehdit oluşturacaktır.

Sizi çok meşgul etmeden rakamlarla söylediklerimizi ortaya koymak ve çözüm önerimizi arz etmek istiyoruz.

RESMİ İLAN GELİRLERİ KAMUYA GERİ DÖNMEKTEDİR

BİK mevzuatı çerçevesinde yazılı basına verilmekte olan resmi ilan gelirlerinin hemen tamamı KDV, BİK Komisyonu, SGK pirim, damga, muhtasar, gelir ve kurumlar vergileri yolu ile kamuya dönmektedir.

Konuya ilişkin ilçe ve il gazetelerinin Eylül 2018 resmi ilan gelirleri ile anılan kalemlere yapılan harcamalar ve personel, baskı maliyetleri aşağıda verilmiştir.

Yeni Ereğli Gazetesi’nin Eylül 2018’de aldığı 5 bin 546 lirada 846 lira KDV, 831 lira BİK Komisyonu bulunmaktadır. Gazetenin eline 4 bin 714 lira geçmektedir. Öte yandan gazete asgari 4 fikir isçisi çalıştırmaktadır. Bu fikir isçileri için 2 bin 686 lira SGK tahakkuk toplamı ödemektedir. 3 aylık muhtasar için ise bin 570 lira ödenmektedir. Bu da aylık 523 liraya karşılık gelmektedir. Gazete eline geçen 4 bin 714 liralık resmi ilan gelirinin 3 bin 204 lirasını çalıştırdığı isçiler için devlete geri ödemektedir. KDV ve BİK komisyonu ile birlikte bu rakam 4 bin 886 liraya ulaşmaktadır. Gazete sahibi-nin elinde 660 lira kalmaktadır. 660 liranın üzerine fikir isçilerinin giderini oluşturan 8 bin 118 lira  ile matbaaya hizmet alımı karşılığı ödediği 3 bin 667 lirayı ilave etmemesi, vergi dilimine göre gelir vergis-ini de üretmesi gerekmektedir.

Resmi belge ve aylık beyannamelerden de görüleceği üzere aslında yazılı basın (resmi ilan alma hakkını haiz 706 gazete BİK görev alanında, 401 gazete ise valilikler görev alanındadır) hem en kayıtlı sektör hem de yapmakta olduğu kamu görevinin dışında katma değer üreten bir sektördür.

YEREL DEMOKRASİ, YEREL BASINLA HAYATA GEÇMEKTEDİR

Yerel basınımızın oluşturduğu katma değer tarafımızdan hazırlanan detaylı rapor ile gözler önüne serilmektedir.

15 büyükşehrin belediye başkanları ve valiler hakkında, 2017 yılı ile 2018 yıllarının 9 ayında çıkan haber sayıları, haberlerin çıktığı yayın organlarının türü, tirajları ve reklam eşdeğerleri aşağıda verilmiştir. Buna karşın aynı dönemlerde gazetelerin aldıkları resmi ilan ve reklam gelirleri de karşılaştırma açısından dikkate sunulmuştur. Örnek olması açısından Konya ve Eskişehir’e bakalım.

2017 yılında Konya gazetelerine 7 milyon 759 lira resmi ilan ve reklam verilmiştir. Öte yandan Konya Büyükşehir Belediye Başkanı Tahir Akyürek hakkında yayımlanan haberlerin reklam eşdeğerleri 30 milyon 646 bin lira ve Vali Yakup Canbolat hakkında 13 milyon 710 lira olmak üzere toplam 44 milyon 356 milyon liralık reklam eşdeğeri haber yayımlanmıştır.. Aynı dönemde Büyükşehir Belediye Başkanı hakkında 9 bin 204 haber yayımlanmıştır. Bu haberlerin 78’i bölgesel yayınlarda, 1’iKKTC’de, 1’i sektörel yayınlarda, 247’si yaygın gazeteler ve 8 bin 887’si ise yerel gazetelerde yayınlanmıştır. Rakamlardan da anlaşılacağı üzere resmi ilanların kat kat fazlası reklam eşdeğerleri açısından üretilmektedir. Yerel gazetelerin ağırlığı ise ayrıca dikkat çekicidir. 2018 yılı için de benzer rakamlar söz konusudur.

Bir diğer Büyükşehir’imiz Eskişehir’e baktığımızda şöylesi rakamlar karşımıza çıkmaktadır.

2017 Yılı’nda Eskişehir’de toplam 3 milyon 332 bin liralık resmi ilan ve reklam yayınlanmıştır. Eskişehir Büyükşehir Belediye Başkanı Yılmaz Büyükerşen hakkında yayınlanan 4 bin 406 haberin reklam eşdeğeri 30 milyon 760 bin liradır. Vali Özdemir Çakacak hakkındaki haberlerle birlikte toplam 50 milyon 716 bin liralık reklam eşdeğeri haber yayımlanmıştır. Ortaya 20 kata yakın bir rakam çıkmaktadır.

Çalışmaya şehrin milletvekilleri, siyasi parti yöneticileri, kaymakamları ve sivil toplum örgütleri de eklendiği zaman ortaya son derece çarpıcı bir tablo çıkacaktır. Takdir edileceği üzere saygıdeğer milletvekilleri ile mahalli idareciler ve yerel siyasi aktörlerin yaygın basında yer alabilmesi nerede ise skandal haberleri dışında mümkün olamamaktadır. Oysa ki yerel basın yerel siyasetçinin, milletvekillerimizin sesi, gözü-kulağı ve toplumla buluşmasının yegane aracıdır.

10 BİN İSTİHDAM TEHLİKEYE GİRER

Yargı Reformu Paketi’nde öngörüldüğü şekilde bir değişiklik yapılması halinde 10 bin kişiye yakın istihdamda çok ciddi kayıplar yaşanacak, kamu verdiği ilanlar yolu ile oluşturduğu sigorta ve vergilerden mahrum kalacak, reklam eşdeğerleri yolu ile ortaya çıkan devasa katma değer yitecektir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin müteaddit kararları, İcra İflas Kanunu’nun 114. Maddesinde icra müdürlerine verilen yetkinin keyfi bir yetki olamayacağına işaret ederek, tarafların menfaati gözetilmek sureti ile fabrika, tersane gibi ülke genelinde alıcı olacak gayrimenkullerin satış ilanlarının yaygın gazetelerde diğerlerinin ise yerel gazetelerde ilan edilmesini göstermektedir.

Kamu İhale Kanunu’ndaki gibi eşik değerler mantığı ile hazırlanmış ve Yüce Meclis’in uygun göreceği metin tartışmaya açık olabilecek inisiyatifleri engellemiş ve objektif kriterler üzerinden şeffaf bir uygulamayı ortaya koymuş olacaktır. Aşağıda Basın İlan Kurumu’nda da tartışarak oluşturduğumuz karşılaştırmalı metin yer almaktadır. Metinde de görüleceği üzere gazetelerin yazılı nüshalarında, hem internet sitelerinde hem de BİK’in resmi ilan portalinde ilanların yayınlanması öngörülmektedir.

Eminiz ki bu yaklaşım meseleyi tek boyutlu ele almaktan uzak, tüm yönleri ile ortaya koyan, Adalet Bürokrasisinin beklentilerine de cevap verebilecek her şeyden önemlisi demokrasimizin sağlıklı işlemesine hizmet edecek, basın sektörünü kamu hizmeti üretecek şekilde yaşatacak bir yaklaşımdır.”

Dikkatinizi Çekebilir:

Cevap Bırakın