ŞEHİR YAŞAM PORTALI
Bir yol hikayesi...

“Osmancık’taki Yer Altı Şehri” Keşfedilmeyi Bekliyor

Koyunbaba Köprüsü ayaklarında bulunan tünel görenlerin dikkatini çekiyor. Tarihi tünel bilinmeyenleri ile halkın merak konusu oldu.

Konuya geçmeden önce, bir bütünlük sağlaması açısından zamanda geriye doğru bir yolculuk yapalım. Bu yolcuğumuz antik döneme kadar gidecek.

Tarihi kayıtlara göre Osmancık’ın ilk adlarından biri Pimolisa. Osmancık’ın yer aldığı bölge maden kaynakları bakımından zengin olduğundan yerleşme tarihi milâttan önce 3000’e iner. Hitit, Frig, Pers, Galat, Pontus idaresinin ardından Roma ve Bizans hakimiyetine, Malazgirt Savaşı’ndan sonra sırasıyla Danişmendliler, Anadolu Selçuklu, Moğol Eretna Devleti, 1390’larda Yıldırım Bayezid’in Anadolu harekâtı sırasında Candaroğulları’nın Kastamonu kesimindeki toprakları yanında Osmancık da Kadı Burhâneddin kuvvetleriyle yapılan mücadeleler neticesinde Osmanlı egemenliğine girdi. (İA, III, 468-469)

Bu bilgilerin ardından günümüze dönebilir Osmancık’taki yer altı şehri ile ilgili tespitlerimizi paylaşabiliriz.

10 METRE DERİNLİKTE TARİHİ TÜNEL

Çok değil 2012 yılında Osmancık Belediyesi tarafından yapılan kanalizasyon çalışması sonrası ortaya çıkan tüneli hatırlatalım.  Bu tünel Koyunbaba Köprüsü ile kale arasında bulunan mevkide kanalizasyon çalışmaları esnasında çalışan personel tarafından fark edilmişti.

Bu durum ilk olarak belediyeye ardından ise Çorum Kültür ve Turizm Müdürlüğü’ne bildirilmişti. Müze müdürlüğü görevlileri ve arkeologlar, burasının sit alanı ve tünelin de tarihi özelliği olduğunu belirterek, belediyenin kanalizasyon çalışmasının durdurulması kararlaştırmıştı.

Yaklaşık 7 yıl önce yapılan kanalizasyon çalışmasına geri dönelim. İlçede 38 yıldır kullanılan kanalizasyonun yenilenmesi için başlatılan çalışmalarda,  1484 yılında 2’inci Beyazit zamanında yapılan tarihi Koyunbaba Köprüsü ile tarihi Kandiber Kalesi’nin arasında kalan yolda gerçekleştirilen 10 metre derinliğinde ortaya tarihi bir tünel çıkmıştı.

Bu tünelin Bizans ya da Osmanlı Devletinin erken dönemlerine ait olabileceği belirtilirken bin yıllık olduğu tahmin ediliyor.

2012 yılında gün yüzüne çıkan tarihi tünel 1960 yıllarda henüz çocuk olan Osmancıklıları o yıllara götürmüş ve o zamanlarda kale eteklerinde henüz bulunmayan binaların temellerinin altında kalan tarihi hatırlatmıştı. O temellerin altında ne yatıyordu.

TEMELLERİN ALTINDA NE YATIYOR?

O yıllarda çocuk olanlar ve kaleyi oyun alanı yapanlar hayal meyal hatırlasa da ortak söylemleri hep aynı.“ Tünelin gizli bir geçit olduğu kalenin altında bir yer altı şehrine açıldığı”…

100 asır olduğu tahmin edilen bu tünel kale eteklerindeki binaların temellerine çatmasaydı bizi nereye götürecekti.?

Osmancık Kalesi altında olduğu varsayılan yer altı şehrine başka gizli geçitler var mıydı?

Ama önce Osmancık Kalesi’nin tarihi hakkında bilgi verelim. Gizli geçitlere bu bilgiler ışığında devam edelim…

KALENİN ORTASINDA DERİN BİR KUYU

II.Mahmud dönemi şeyhülislamlarından Yasincizade Abdülvehhab Efendi, İran’a sefir tayin edilip yola çıktığında kendisine eşlik eden mütercim Bozoklu Osman Şakir’de rehberimiz olsun.

Konaklanan kasaba ve şehirlerin resmeden bir mütercim olan Bozoklu Osman Şakir  Sefaretnâmesinde Osmancık Kalesi’nin çok eski zamanlardan kalma, tarihi ve sağlam bir kale olduğunu, Kızılırmak’tan su almak için bir yolu olduğunu, kesme taşlardan oluşmuş birçok bölümü olduğundan bahsederek kalenin ortasında da derin bir kuyu olduğunu ifade eder.

Bozoklu Osman Şakir’de  ayrıca; İlk İslâm devletleri döneminde sınır boylarında gaza faaliyetlerinde bulunan Battal Gazi’nin nebiresi Melik Dânişmend Gâzî’nin sancaktarı Osmancık’ın, tebdil-i kıyafetle tüccar kılığında kaleye girerek kale kumandanını öldürüp geriye kalanlardan Müslüman olanlara ihsan, cizyeyi kabul edenlere eman ve her hâlukârda bu şartları kabul etmeyenlere ceza verdiğini ve o günden bugüne buranın onun adına ithafen Osmancık olarak anılageldiği bilgisini de vermiş. (Bozoklu Osman Şakir, a.g.e., v. 41a.)

İki gün Osmancık’ta konaklayan Bozoklu Osman Şakir Osmancık Kalesinin ve Kızılırmak’ın resimlerini de bu arada yaptı.

KANİ KIZI KAYASINDA BİR MAĞARA

Gelelim Osmancık Kalesi çevresinde bulunan gizli geçitlere.  Bu geçitlerden birisi Çorum Caddesi üzerinde kale kitabesinin yanında herkesin görebileceği bir yerde.

İkinci geçidin 2012 yılında gün yüzüne çıktığını yukarda belirttik.  Osmancık Kalesi yer altı şehrine bir üçüncü, dördüncü olabilir mi?

Öyleyse Kani Kızı’na doğru yola çıkalım.

Kani Kızı kayasının en tepesinde bir mağaranın varlığından haberdar olduğumuzu hemen belirtelim.

Bu mağara da kayaların oyulması ile oluşturtulmuş taş merdivenlerin olduğuna bizzat şahit olduk.  Merdivenlerin bulunduğu bu geçit acaba nereye iniyor ve bu mağaranın sonu nereye çıkıyor.

Bozoklu Osman Şakir Kaleden Kızılırmak’a bir suyolu olduğundan bahsettiğine göre diğer 2 geçit yer altı şehrine mi gidiyor?

Tespit ettiğimiz bu 3’üncü geçidin haricinde başka geçitlerde olabilir mi?

ROMA DÖNEMİ KAYA MEZARLARI

Antik döneme geri döndüğümüzde XVII. yüzyıl coğrafyacısı Fransız d’Anville, Eskiçağ’da adı geçen Pimolisa’nın Osmancık’ın yerinde olduğunu ileri sürer ve buradaki iskan, ovaya hâkim konumdaki kayalığın üzerinde yer alan ve “tarihi antik döneme inen kalenin “ civarında teşekkül ettiği belirtilir. (İA, III, 468-469)

Tarihi antik döneme inen kalenin güneyine baktığımız zaman Roma Dönemi kaya mezarlarının yer aldığını görebiliriz.

GÜNEY MAHALLESİNDE ROMA DÖNEMİNE AİT BİR SARAY

Kale etrafında dolaşmaya devam ediyoruz. Güney Mahallesi Atatürk Caddesi üzerinde bulunan İnönüzaferı İlkokulu’nda mola verelim.

Osmancık İnönüzaferı İlkokulu 1926 yılında kuruldu. 1926 yıllarda yapılan okul binasının temellerinin altında Roma dönemine ait bir saray olabilir mi?

Keza bahçesinden çıkan Roma dönemine ait birçok eser bu gün Alpaslan Türkeş Parkı’nda bulunmakta. Roma dönemine ait olan bu tarihi eserler yer altı şehrinin bir parçası mı?

Bu makalenin bir ihbar olarak değerlendirilmesini ve araştırmacıların Osmancık’taki yer altı şehrini keşfetmelerini bekliyoruz.

Kaynaklar:

(İA, III, 468-469)

Bozoklu Osman Şakir, a.g.e., v. 41a.

Osmancık Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Bilal Çevrim

İnternet baskısında yer alan tüm metin, resim ve benzeri içeriğin hakları osmancik.com.tr’ye aittir. Hiçbir şekilde basılı ya da elektronik bir ortamda (CD, Internet vs.) kaynak gösterilse bile izin alınmadan kullanılamaz.

Dikkatinizi Çekebilir:

Cevap Bırakın